Czy jest związek pomiędzy pandemią a przemysłową hodowlą zwierząt?

Pojawienie się nowego koronawirusa przynosi wiele niepewności i pytań. Również my mamy do czynienia z ważnymi pytaniami na temat nowego wirusa i jego związku ze zwierzętami. Poniżej wyjaśniamy i odpowiadamy na najczęściej pojawiające się zagadnienia.

Czym jest Covid19 i koronawirus?

Z informacji przedstawionej przez Światową Organizację Zdrowia (WHO): COVID-19 jest chorobą zakaźną wywołaną przez ostatnio odkrytego koronawirusa (znanego pod nazwą SARS-CoV-2). Koronawirusy (CoV) to duża rodzina wirusów wywołujących różne choroby, od pospolitego przeziębienia po cięższe schorzenia, takie jak bliskowschodni zespół oddechowy (MERS-CoV) czy ciężki ostry zespół oddechowy (SARS-CoV). W obiegu wśród zwierząt znajduje się szereg znanych koronawirusów, które jeszcze nie zakaziły ludzi.

SARS-CoV-2 to nowy szczep odkryty w 2019 r. nie wykryty wcześniej u ludzi. Koronawirusy są organizmami zoonotycznymi co oznacza, że pochodzą od zwierząt (powodują choroby odzwierzęce) i przenoszą się pomiędzy zwierzętami a ludźmi.

Za źródło znanych wcześniej, podobnych koronawirusów mogących przenosić się na inne dzikie zwierzęta, uznano nietoperze. Ognisko SARS z 2003 r. również wywołał koronawirus; prawdopodobnie przeniósł się na człowieka z dzikich zwierząt, takich jak pagumy chińskie na jednym z targów, gdzie handluje się dzikimi zwierzętami (mokrym targu).

Czym są te „mokre targi”, o których tyle się mówi w kontekście pandemii?

Mokry targ bierze swą nazwę od uboju zwierząt wykonywanego na miejscu. Taka forma handlu występuje często w Chinach, niektórych częściach Azji Południowo-Wschodniej i Afryki. Różne gatunki zwierząt, od łuskowców po nietoperze, które nigdy nie spotkałyby się w przyrodzie, są tam przetrzymywane w klatkach w pobliżu siebie. Jeśli dodać do tego jeszcze obecność ludzi, otrzymamy idealną wylęgarnię chorób odzwierzęcych. To dzikie, a nie gospodarskie zwierzęta są naturalnymi żywicielami większości nowo pojawiających się patogenów (tzn. bakterii, wirusów i innych mikroorganizmów chorobotwórczych).

Epicentrum obecnego ogniska koronawirusa znajdowało się w Wuhan, w chińskiej prowincji Hubei. Wielu pacjentów, u których na wstępnym etapie epidemii zdiagnozowano COVID-19 miało powiązania z dużym targowiskiem, gdzie sprzedaje się owoce morza i inne zwierzęta, znanym z handlu wieloma gatunkami dzikich zwierząt. Jak się uważa, wirus następnie rozprzestrzenił się wśród miejscowej ludności prowincji Hubei, a potem na całym świecie.

Konflikt człowiek - dzikie gatunki to interakcja pomiędzy ludźmi a dzikimi gatunkami skutkująca negatywnym oddziaływaniem na siedliska, zwierzęta i ludzi. Dotyczy to również epidemii/pandemii, a zjawisko to widoczne jest wyraźnie na przykładzie handlu dzikimi zwierzętami i właśnie mokrych targów. Panuje powszechna zgodna co do tego, że zakaz obrotu dzikimi zwierzętami zmniejszy zagrożenie występowania pandemii w przyszłości. Konflikt człowiek-dzikie gatunki jest również powiązany z produkcją żywności w wymiarze polowań, ekspansji terenów rolniczych czy rybołówstwa. Dobrym przykładem jest produkcja upraw, takich jak olej palmowy i jej wpływ na orangutany, czy produkcja soi oddziałująca na siedliska w ekoregionie Cerrado (w Brazylii), gdzie występuje 5% światowej bioróżnorodności.

Czy intensywna hodowla zwierząt jest jednym ze źródeł chorób odzwierzęcych?

W wielu przypadkach tak. Według amerykańskiego Ośrodka Zwalczania i Profilaktyki Chorób (CDC) trzy na cztery nowe lub rozwijające się choroby zakaźne u ludzi pochodzą od zwierząt. Przykłady to Escherichia Coli (E. Coli), Campylobacter, Salmonella oraz grypy: ptasia i świńska.

Obecna intensywna hodowla zwierząt stwarza wielkie niebezpieczeństwo i przyczynia się do rozwoju chorób odzwierzęcych na dwa sposoby: bezpośrednio poprzez stłoczenie setek tysięcy zwierząt razem, które żyją w stresie i często bardzo złych warunkach higienicznych oraz pośrednio (m.in. przez produkcję pasz i deforestację).